„Bo najważniejsze jest to, aby umieć się dziwić”.
Julian Tuwim
W dniu 30 marca 2026 roku Wiktoria Dereniowska, uczennica klasy 8a, zdobyła tytuł laureatki pierwszej lokaty VII Olimpiady Literatury i Języka Polskiego dla Szkół Podstawowych podczas centralnych zawodów finałowych w części ustnej, rozgrywanych w Konstancinie-Jeziornie. To osiągnięcie ma charakter absolutnie wyjątkowy. Jest to wydarzenie bez precedensu w dziejach naszej szkoły, ponieważ jeszcze nigdy w ponadstuletniej historii placówki żaden wychowanek nie osiągnął tak znakomitego wyniku. Podopieczna Pana Waldemara Kilara okazała się nie tylko najlepszą uczestniczką z Podkarpacia, ale także najlepszą w gronie 120 finalistów z całej Polski oraz ze szkół z polskim językiem nauczania funkcjonujących poza granicami kraju, w tym także z placówek działających przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, m.in. z Litwy, Belgii, Kanady.
Dodajmy, że do ustnej części zawodów III stopnia zakwalifikowano jedynie najlepszych uczestników, wyłonionych po części pisemnej zawodów centralnych. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że Wiktoria Dereniowska zajmowała po tym etapie 1. miejsce w kraju, które obroniła na skutek znakomitej ustnej prezentacji. Tak szeroka i międzynarodowa reprezentacja podkreśla wysoki poziom konkursu oraz rangę sukcesu uczennicy, która rywalizowała z najlepszymi młodymi humanistami nie tylko z Polski, ale i z zagranicy.
Olimpiada, organizowana przez Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej, należy do najbardziej wymagających konkursów przedmiotowych w kraju. Składa się z kilku etapów: szkolnego, okręgowego i centralnego. Podczas zawodów szkolnych uczestnik ma za zadanie przygotować pracę argumentacyjną na podstawie wskazanych lektur, która po rekomendacji jest wysyłana do Komitetu Okręgowego. Jeśli uczestnik uzyska pozytywną ocenę jurorów – pracowników naukowych uczelni, startuje w zawodach okręgowych, które odbywają się równolegle we wszystkich województwach w Polsce w tym samym czasie na terenie uniwersytetów. Etap ten składa się z dwóch części. Podczas części pisemnej olimpijczyk najpierw redaguje rozprawę krytyczno-naukową na wybrany temat (tematy do dnia zawodów pozostają tajne), po przerwie podejmuje trud rozwiązania testu z gramatyki współczesnego języka polskiego. Uzyskanie odpowiedniej liczby punktów predestynuje go do udziału w części ustnej zawodów, polegających na prezentacji wylosowanego wiersza spośród kilkunastu wcześniej zaproponowanych. Ostateczna suma punktów ma decydujący wpływ na kwalifikację do zawodów centralnych, które mają charakter dwustopniowy. Najpierw olimpijczyk pisze pracę argumentacyjną na jeden z tematów, opracowanych na podstawie lektur (w bieżącej edycji olimpiady każdy z uczestników zobligowany był do zapoznania się z 10 tekstami, różnorodnymi pod względem gatunku i konwencji literackiej). Tematy, oczywiście, pozostają tajne do dnia zawodów. Uczestnicy z najwyższą liczbą punktów w skali kraju uzyskują awans do części ustnej, rozgrywanej w Konstancinie-Jeziornie. O końcowym wyniku decyduje suma punktów zdobytych za rozprawkę (0-30 punktów) oraz odpowiedzi ustne oceniane przez komisję w skali do 60 punktów. Jury bierze pod uwagę m.in. głębokość interpretacji, wiedzę wykraczającą poza podstawę programową, kulturę języka, spójność wypowiedzi oraz umiejętność prowadzenia dialogu. Zatem maksymalna liczba punktów do uzyskania podczas zawodów centralnych wynosi 90 punktów.
Wiktoria Dereniowska zaprezentowała wysoki poziom wiedzy, dojrzałość interpretacyjną oraz wyjątkową wrażliwość humanistyczną. Podczas części ustnej broniła dwóch wymagających tematów: literackiego „Współczucie dla muchy” i językowego „Od czego pochodzą nazwiska”. Uczennica analizowała motyw muchy w poezji, odwołując się do utworów m.in. Juliana Tuwima, Urszuli Zajączkowskiej, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Anny Świrszczyńskiej i Julii Hartwig. W swojej wypowiedzi ukazała symboliczne znaczenia muchy jako znaku życia, śmierci i przemijania, przemiany w sposobie postrzegania owadów w literaturze, zwracając uwagę na problem empatii wobec istot pozornie nieistotnych oraz moralny wymiar relacji człowieka ze światem zwierząt. Szczególną uwagę zwróciła na analizę warstwy dźwiękowej wiersza Juliana Tuwima „Mucha” oraz interpretację metafory „wstrząsania Wszechświatów”. Wnikliwie omówiła także środki poetyckie i sensy etyczne obecne w innych tekstach, wykazując się nie tylko wiedzą, ale i własną refleksją. W dalszej części swej wypowiedzi z niezwykłą błyskotliwością Wiktoria Dereniowska zaprezentowała temat językowy „Od czego pochodzą nasze nazwiska?”, ujawniając szeroką wiedzę z zakresu językoznawstwa i socjolingwistyki. Omówiła definicję nazwiska w ujęciu językoznawczym i prawnym, scharakteryzowała proces kształtowania się nazwisk w różnych warstwach społecznych (szlachta, mieszczanie, chłopi). Dokonała analizy nazwisk z podziałem na ich pochodzenie od imion, nazw miejscowych oraz wyrazów pospolitych. Nie pominęła w swym wystąpieniu roli obcych wpływów na polski system nazwisk, wreszcie skupiła się na metodach badań antroponimicznych i źródłach wiedzy (m.in. słowniki i bazy danych). Jej wypowiedź wyróżniała się logiczną strukturą, bogactwem przykładów oraz umiejętnością łączenia wiedzy teoretycznej z praktycznymi obserwacjami językowymi. Ostatecznie Wiktoria Dereniowska zajęła w VII Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego dla Szkół Podstawowych ex aequo 1. miejsce w kraju, uzyskując łącznie z części pisemnej i ustnej 87 punktów. Zaowocowało to tytułem laureata pierwszej lokaty. Jest to bez wątpienia efekt ogromnej pracy, pasji do literatury i języka polskiego oraz niezwykłego talentu. To także dowód na to, że ambitne cele można osiągać dzięki systematyczności i zaangażowaniu, niezależnie od miejsca zamieszkania czy dostępu do dużych ośrodków naukowych i kulturalnych – liczą się przede wszystkim pasja, wytrwałość oraz odwaga w sięganiu po najwyższe cele. Ten sukces nabiera szczególnego znaczenia, jeśli dodamy, że w tegorocznej edycji olimpijskich zmagań wzięły udział aż 14 322 szkoły z całej Polski.
Podczas uroczystej gali obecni byli wyjątkowi goście: Cezary Harasimowicz – ceniony pisarz i scenarzysta filmowy, autor książki „Bieta”, oraz Elżbieta Ficowska – jej tytułowa bohaterka, działaczka społeczna, zaangażowana w pielęgnowanie pamięci o historii Zagłady. W trakcie spotkania opowiadali o swoich losach, przybliżając niezwykłą i poruszającą historię ocalenia Elżbiety Ficowskiej, która jako półroczne niemowlę została potajemnie wywieziona z getta warszawskiego na tzw. aryjską stronę w drewnianej skrzynce, wśród cegieł, dzięki działaniom siatki pomocy związanej z Ireną Sendler. Wraz z dzieckiem umieszczono srebrną łyżeczkę z wygrawerowanym imieniem „Elżunia” i datą urodzenia, która stała się jej symboliczną „metryką” i jedynym śladem po biologicznej rodzinie. Oryginał łyżeczki był cenną rodzinną pamiątką, a jej kopia została przekazana jako dar do Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie. Goście opowiadali o tym niezwykłym epizodzie, o pamięci i tożsamości oraz o tym, jak doszło do powstania książki „Bieta” i ich współpracy. Tekst ten podczas tegorocznej edycji olimpiady był lekturą obowiązkową dla uczestników. Dodajmy, że mąż Elżbiety Ficowskiej, Jerzy Ficowski, wybitny pisarz i tłumacz, był popularyzatorem twórczości romskiej poetki Papuszy (Bronisławy Wajs). Spotkanie miało niezwykle poruszający i refleksyjny charakter, stanowiąc żywą lekcję historii, pamięci i odpowiedzialności za świadectwo minionych wydarzeń.
Na zakończenie pragniemy skierować słowa szczególnego uznania do wszystkich, którzy przyczynili się do tego wyjątkowego sukcesu. Szczere gratulacje kierujemy do Wiktorii Dereniowskiej za jej wytrwałość, pasję oraz imponującą dojrzałość intelektualną, które doprowadziły ją na sam szczyt ogólnopolskiej rywalizacji. Jej osiągnięcie jest nie tylko osobistym triumfem, ale także inspiracją dla całej społeczności szkolnej. To przykład, że marzenia poparte ciężką pracą mogą prowadzić do najwyższych celów. Słowa najwyższego uznania kierujemy w stronę Państwa Sylwii i Dawida Dereniowskich za trud wychowania, wsparcie oraz przekazane wartości. Ich zaangażowanie i troska miały istotny wpływ na rozwój córki i jej osiągnięcia. To dzięki nim szkoła może dziś cieszyć się sukcesem, który jest powodem do dumy dla nas wszystkich. Szczególne podziękowania składamy nauczycielowi języka polskiego Panu Waldemarowi Kilarowi za zaangażowanie, profesjonalizm oraz umiejętność rozwijania talentów uczniów. Jego pasja i oddanie pracy dydaktycznej odegrały kluczową rolę w olimpijskich przygotowaniach, które stały się dla niego intelektualną odyseją. To właśnie dzięki takiemu wsparciu możliwe jest osiąganie wyników na najwyższym poziomie. Wyrazy wdzięczności kierujemy również do Pana dyrektora Piotra Ciska za tworzenie szkoły otwartej na rozwój, wspierającej inicjatywy i sprzyjającej pracy twórczej. Dzięki takiemu klimatowi uczniowie mogą rozwijać swoje zainteresowania i sięgać po ambitne cele. To fundament, na którym budowane są sukcesy całej społeczności szkolnej. To chwile, które na długo pozostają w pamięci społeczności szkolnej.
